Neden Hep Kontrol Etmeye Çalışıyorum?

Her şeyin planladığın gibi gitmesini mi istiyorsun? Beklenmedik bir değişiklik olduğunda kendini huzursuz hissediyor, insanların ne yapacağını önceden bilmek mi istiyorsun? Bir şeyleri kontrol edemediğinde sanki her şey dağılacakmış gibi mi geliyor?

Belki de uzun zamandır kendine şu soruyu soruyorsun:

"Neden hep kontrol etmeye çalışıyorum?"

İlk bakışta bu durum düzenli veya sorumluluk sahibi olmak gibi görünebilir. Ancak kontrol etme ihtiyacı hayatının her alanına yayılmaya başladığında, hem seni hem de ilişkilerini yorabilir.

Çoğu zaman bunun nedeni mükemmeliyetçi olman değildir. Asıl neden, bilinçaltı kalıpları, geçmişte yaşanan belirsizlikler ve zihnin kendini güvende tutma çabası olabilir.

Kontrol Etme İhtiyacı Nereden Gelir?

İnsan, kendini güvende hissetmediğinde kontrol etmeye daha fazla ihtiyaç duyar.

Geçmişte beklenmedik olaylar yaşadıysan, sık sık hayal kırıklığına uğradıysan veya hayatında uzun süre belirsizlik hâkim olduysa, bilinçaltın şu inancı geliştirmiş olabilir:

"Her şeyi kontrol edersem incinmem."

Bu düşünce seni koruyor gibi görünür. Ancak zamanla hayatın doğal akışını kabul etmeyi zorlaştırabilir.

Bilinçaltı Kalıpları Kaygıyı Artırabilir

Bilinçaltı kalıpları, geçmiş deneyimlerden öğrendiğin davranış biçimlerini bugüne taşır.

Bu yüzden;

1. Aynı şeyi defalarca kontrol edebilirsin.
2. İnsanların davranışlarını analiz etmekten kendini alamayabilirsin.
3. Her ihtimali önceden düşünmeye çalışabilirsin.
4. Planların değiştiğinde yoğun stres yaşayabilirsin.
5. Belirsizlik seni diğer insanlardan daha fazla rahatsız edebilir.

Aslında kontrol etmeye çalıştığın şey hayat değil, hissettiğin kaygı olabilir.

Her Şeyi Kontrol Etmek Gerçekten Mümkün mü?

Hayatın en zor gerçeklerinden biri şudur:

Her şeyi kontrol etmek mümkün değildir.

İnsanların ne hissedeceğini, gelecekte ne olacağını veya hayatın sana neler getireceğini tamamen yönetemezsin.

Bunu kabul etmek ilk başta zor gelebilir. Çünkü zihin, kontrolü bıraktığında tehlikeyle karşılaşacağını düşünebilir.

Oysa sürekli kontrol etmeye çalışmak, çoğu zaman seni daha güvende değil; daha yorgun hissettirir.

Kontrol İhtiyacı İlişkilerini de Etkileyebilir

Kontrol etme isteği sadece iş hayatında veya günlük düzende görülmez.

İlişkilerde de kendini gösterebilir.

Örneğin;

1. Mesajlara neden geç cevap verildiğini sürekli düşünebilirsin.
2. Karşı tarafın sevgisinden sürekli emin olmak isteyebilirsin.
3. Belirsizlik yaşadığında yoğun kaygı hissedebilirsin.
4. Her şeyi netleştirme ihtiyacı duyabilirsin.

Bu davranışların altında çoğu zaman güvensizlik değil, incinmekten korunma isteği vardır.

Özdeğer Algısı Kontrol İhtiyacını Etkileyebilir

Kendine ve hayatla başa çıkma becerine güvendikçe, kontrol etme ihtiyacın da azalabilir.

Çünkü gerçek güven, her şeyi yönetebilmek değil; beklenmedik durumlarla da başa çıkabileceğine inanmaktır.

Özdeğer algısı güçlendikçe, belirsizlik seni eskisi kadar korkutmayabilir.

Hayatın her anını planlamak yerine, değişime uyum sağlayabileceğini fark etmeye başlayabilirsin.

Kendine Şu Soruları Sor

Kontrol etme ihtiyacının kaynağını anlamak için kendine şu soruları yöneltebilirsin:

1. Kontrol edemediğimde en çok neden korkuyorum?
2. Her şeyi kontrol etmek bana gerçekten huzur veriyor mu?
3. Hayatımda kontrol edemeyeceğim hangi gerçekleri kabul etmekte zorlanıyorum?
4. Bu davranış beni koruyor mu, yoksa yoruyor mu?
5. Kendime ve hayatla başa çıkabileceğime ne kadar güveniyorum?

Bu sorular, kontrol ihtiyacının altında yatan düşünce kalıplarını fark etmene yardımcı olabilir.

Güven, Kontrolden Daha Güçlüdür

Sürekli kontrol etmeye çalışıyor olman, hayatın boyunca böyle yaşayacağın anlamına gelmez.

Bilinçaltı kalıpları, geçmiş deneyimler ve özdeğer algısı üzerinde çalışıldığında, zihnin zamanla belirsizliği tehdit olarak görmek yerine hayatın doğal bir parçası olarak kabul etmeyi öğrenebilir.

Unutma; hayatı tamamen kontrol edemezsin. Ama yaşanacaklarla başa çıkabilecek güce sahip olabilirsin. Gerçek huzur da çoğu zaman her şeyi kontrol ettiğinde değil, kontrol edemediğin şeylere rağmen kendine güvenebildiğinde ortaya çıkar.